Van de groeve tot het transport van de eindproducten staat het respect voor het milieu in het hart van de industriële strategie van de cementproducenten. Bij elke etappe van het productie- en distributieproces streven we naar duurzame ontwikkeling. De cementindustrie levert ook een extra inspanning om bij te dragen tot de oplossing van bestaande en toekomstige uitdagingen in verband met het beheer van natuurlijke grondstoffen, energiebesparing en afvalbeheer. Voor meer details zie ons Milieuverslag 2022. De cementindustrie ontwikkelde namelijk een heel originele bijzonderheid: haar buitengewoon potentieel om secundaire grondstoffen op te waarderen.
Duurzaamheid
Een bouwwereld waarin cement onbetwistbaar duurzaam en maatschappelijk waardevol is
België is een wereldleider in de decarbonisatie van cement en beton
Tussen 1990 en 2023 is de gemiddelde CO2-voetafdruk van cement met 31 % verminderd, dat maakt van België een wereldleider in het verminderen van de koolstofvoetafdruk van cement en beton. Om het doel van klimaatneutraliteit (of Net Zero) te bereiken heeft de cementindustrie een aantal hefbomen in handen, gebaseerd op technieken die enerzijds nog in ontwikkeling zijn, anderzijds volop uitgerold worden.
De traditionele manier om de milieuvoetafdruk van cement te reduceren is het vervangen van klinker door zogenoemde SCM’s (Supplementary Cementitious Materials) zoals hoogovenslak.Een aantal acties worden ook ondernomen op het niveau van de klinkerovens: gebruik van gedecarbonateerde grondstoffen, co-processing van afval of verbetering van de energie-efficiëntie. Een grote deel van de CO2-uitstoot door de productie van klinker zijn onvermijdelijke proces-emissies. Ze zijn het resultaat van de chemische reactie van decarbonatatie (CaCO3 → CaO + CO2). De enige oplossing voor deze emissies is het toepassen van koolstofafvang of Carbon Capture (Usage) and Storage (CC(U)S).
Duurzaamheid
Net Zero Roadmap
De Belgische cementproducenten bevestigen hun voortdurend engagement in de transitie naar circulair en klimaatneutraal bouwen.
De cementindustrie staat centraal in de circulaire economie
Dankzij de opwaardering van secundaire grondstoffen zijn de cementbedrijven uitgegroeid tot een essentiële schakel in de werking van een heel industrieel weefsel: wat men de industriële symbiose noemt. De cementbedrijven maken het mogelijk om afval uit andere industrieën via hun productieproces op te waarderen en te recycleren, en dit op meerdere niveaus van de cementproductie.
Reductie van klinkergehalte in cement
Een reeks materialen kunnen aan cement worden toegevoegd ter vervanging van klinker tijdens de vermalingsfase, de zogenoemde ‘supplementary cementitious materials’ (SCM’s). Normen beschrijven de soorten bestanddelen die geschikt zijn voor de productie van cement en hun specificaties. Deze omvatten natuurlijke puzzolanen, gecalcineerde klei, vliegas uit kolencentrales, gegranuleerde hoogovenslak, kalksteen en de fijne fractie van gerecycled beton. In België is, met een gemiddeld klinkergehalte van 61%, de substitutie bijzonder hoog, vooral dankzij het gebruik van hoogovenslak (CEM III).
Door het verdwijnen van hoogovenslak op middellange termijn is de verdere reductie van de gemiddelde klinkergehalte een bijzonder complexe uitdaging. Door de introductie van nieuwe materialen (SCM) wordt de kennis van het gedrag op lange termijn van cement en beton soms grondig in vraag gesteld. Nauwe samenwerking tussen cementproducenten, onderzoekscentra (OCCN, OCW, BuildWise, VITO), experts van normcommissies en certificatie-instellingen is daarom essentieel en vereist menselijke en technische inzet.
Co-processing en alternatieve brandstoffen
Een groot volume materie in de klinkerovens op een temperatuur van 1450°C brengen, vraagt een grote hoeveelheid thermische energie. De cementsector geeft al vele jaren voorrang aan de zogenaamde ‘co-processing’, dit is de combinatie van simultane materiaalrecycling en energieterugwinning van een afvalstroom in een thermisch proces voor de vervaardiging van een product. Met deze aanpak kan de cementsector secundaire stromen terugwinnen, door hun minerale materies én hun energiepotentieel.
Alternatieve brandstoffen zijn goed voor meer dan 60 % van de thermische energievoorziening van de cementovens. Hiervoor worden bijvoorbeeld verontreinigd slib uit zuiveringsstations, zaagsel van geïmpregneerd hout en divers afval uit recyclingactiviteiten gebruikt. De oplossing die onze sector aanreikt voor het beheer van dat afval, is essentieel in de verdere ontwikkeling van de circulaire economie, recycling en vermindering van de uitstoot van broeikasgassen.
Alternatieve grondstoffen
Naast alternatieve brandstoffen worden ook alternatieve grondstoffen gebruikt op verschillende niveaus van het proces. Bij de klinkerproductie worden gedecarbonateerde grondstoffen toegevoegd in de oven (bv. vliegassen, sloopafval) om de decarbonatatie van CaCO3 te milderen. Bij de maalfase worden worden ook additieven zoals natuurlijk gips of anhydriet vervangen door synthetisch gips (vooral sulfogips, uit de installaties voor rookgasontzwaveling, en fosfogips, een bijproduct van de meststoffenproductie) om het gebruik van natuurlijke materialen uit de groeves verder te reduceren.
